Techniczne i praktyczne aspekty kratownic aluminiowych – część 3

W najnowszej części „LightSchool wyjaśnia” omówione zostaną zagadnienia związane z wciągnikami używanymi w przemyśle rozrywkowym. Jakie dotyczą ich normy oraz co mówią na ten temat polskie przepisy.
Wciągniki stosowane w przemyśle rozrywkowym, są niemal identyczne co urządzenia wykorzystywane w innych gałęziach przemysłu. Główną różnicą, jest położenie wciągnika względem ładunku. W przemyśle ciężkim, najczęściej stosuje się rozwiązanie w którym urządzenie podnoszące jest zainstalowane na stałe u góry, co nazywamy pozycją „Motor Up”. W naszej branży, rozsądniejszym położeniem jest, gdy wciągnik jest umieszczony na dole „Motor Down” i podnosi ładunek razem z sobą. Dzięki temu rigger, mocuje w punkcie podwieszenia tylko hak z łańcuchem, co jest znacznie łatwiejsze ale również, opięcie elektryczne takiego wciągnika nie przysparza problemu bo robimy to na dole.
Kolejną ważną różnicą jest to, że w przemyśle rozrywkowym, ładunki są zawieszone lub podnoszone nad ludźmi.

Przepisy, normy i uregulowania

Przeanalizujemy teraz jak mają się do tego ogólne przepisy europejskie oraz przepisy z konkretnych europejskich państw.
W krajach europejskich obowiązująca Dyrektywa 2001/45/WE dotycząca minimalnych wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny użytkowania sprzętu roboczego przez pracowników podczas pracy, mówi, że jest to dozwolone w przypadku gdy zostaną podjęte dodatkowe środki bezpieczeństwa.

W innym obowiązującym dokumencie Europejskim czyli w Dyrektywie Maszynowej 2006/42/WE, znajdziemy przepis odnoszący się do podnoszenia ludzi, który stwierdza, że w tym przypadku musi zostać podwojony współczynnik bezpieczeństwa. W rozumieniu tego przepisu można stwierdzić że to samo dotyczy podnoszenia ładunków nad ludźmi. Nie jest jednak jasne czy dotyczy to również sytuacji tak często spotykanej w przemyśle rozrywkowym, gdzie podwieszone na wciągnikach kratownice, głośniki, sprzęt oświetleniowy itd. są tylko nieruchomo zawieszone nad ludźmi.

Europejski kodeks praktyk CWA 15902-1 dotyczący urządzeń podnoszących, wykorzystywanych na scenie i w innych częściach przemysłu rozrywkowego, pozostawia otwarte możliwości używania „standardowej” wciągarki pod warunkiem, że analiza ryzyka wskazuje, że jest to uzasadnione.

W Holandii istnieje norma NPR / FEM 8020-10 która zakłada, że ​​stosowanie standardowego wciągnika jest dozwolone w tej sytuacji pod warunkiem podwojenia współczynnika bezpieczeństwa, zgodnie z dyrektywą maszynową. W takich przypadkach wciągnik 1.000 kg może być używany tylko do 500 kg.

W Niemczech natomiast w takich sytuacjach należy używać wciągnika w standardzie BGV D8+. Poza tym, że posiada on podwójny współczynnik bezpieczeństwa, zainstalowany jest również podwójny hamulec.

W naszym kraju niestety nie ma precyzyjnych norm czy przepisów dotyczących podnoszenia i zawieszania ładunków nad ludźmi za pomocą wciągników łańcuchowych, więc jak najbardziej rozsądnym rozwiązaniem jest przyjęcie standardów z dowolnego kraju europejskiego, który już takie przepisy posiada. Przyjęło się że w Polsce to niemiecki standard bezpieczeństwa BGV będzie wyznaczać jaki sprzęt ma zostać użyty do konkretnych zadań.

BGV D8 BGV D8+ BGV C1
Zastosowanie Obciążenie statyczne dodatkowo zabezpieczone Obciążenie statyczne bez dodatkowego zabezpieczenia Obciążenie dynamiczne bez dodatkowego zabezpieczenia
Współczynnik bezpieczeństwa 5:1 10:1 10:1
Typ hamulca Pojedynczy Podwójny Podwójny
Zabezpieczenia krańcowe Niewymagane Niewymagane Są wymagane
Wyłącznik przeciążeniowy Niewymagany Niewymagany Wymagany
Monitorowanie obciążenia Niewymagany Niewymagany Wymagane
System sterowania Prosty sterownik Prosty sterownik System

 

I tak podstawowym wciągnikiem który służy do podniesienia ładunku który jest później zabezpieczony jest urządzenie oznaczone BGV D8. Jeśli chcemy aby pod zawieszonym ładunkiem nie zabezpieczonym dodatkowo przebywali ludzie musimy użyć wciągnika oznaczonego D8+. W przypadku gdy pod ludzie będą przebywać pod ładunkiem który jest podnoszony przez wciągnik musimy zastosować wciągnik spełniający wymagania C1, ale nie jest to wtedy samo urządzenie podnoszące, ale cały system sterowania który na bieżąco monitoruje obciążenie i wie w jakim położeniu znajduje się ładunek. System musi zbierać informacje o zasilaniu, o wyłącznikach krańcowych oraz przeciążeniu tak aby sam mógł zareagować w sytuacji awaryjnej. Przykładem takiej sytuacji jest podnoszenie na dwóch wciągnikach kratownicy z urządzeniami. Gdy jeden wciągnik zostanie przeciążony, system musi zatrzymać całą grupę. System musi też mieć odpowiedni system nienaruszalności bezpieczeństwa (SIL). W przypadku systemu BGV C1 jest to SIL3. W tym systemie wszystkie zabezpieczenia takie jak np. krańcówki musza być podwojone. Obwód wyłącznika bezpieczeństwa E-stop musi być podwójny. Wszystkie podwojone zabezpieczenia muszą się róźnić od siebie.

Zabezpieczać czy nie?

Standard BGV D8+ dopuszcza wieszanie statycznych ładunków na wciągnikach pod którymi przebywają ludzie. Według standardu mamy podwójny współczynnik bezpieczeństwa i podwójny hamulec. Jednak nie wszystkie elementy są podwojone. Mamy pojedynczy łańcuch co jest może mało prawdopodobne żeby pękł, jednak gdy działa na niego korozja i jest on już mocno przepracowany, jego wytrzymałość mocno spada. Kolejnym nie zdublowanym elementem jest wał na którym są umieszczone obydwa hamulce. Pytanie co wtedy gdy on pęknie lub jeden z hamulców przestanie działać. Nawet nie będziemy wiedzieli że cos jest nie tak z naszym wciągnikiem. Dlatego dobrą praktyka jest dodatkowe zabezpieczanie. Można to zrobić na wiele sposobów. Można pominąć sam wciągnik poprzez dodanie zawiesia np. stalowej liny, od górnego do dolnego punktu podwieszenia jednak taki sposób powoduje dodatkowe zagrożenie gdy wciągnik ulegnie awarii, luz na zawiesiu spowoduje silne przeciążenie, jednak gdy nie ma innej możliwości każde zabezpieczenie jest dobre. Można zrobić to w inny sposób czyli dodać zawiesie obok wciągnika na oddzielnych punktach podwieszenia i mocowania. Wtedy możemy nawet lekko poluzować wciągnik tak aby waga rozłożyła się na więcej punktów.

Urząd Dozoru Technicznego

W Polsce, dodatkowo wciągniki łańcuchowe podlegają pod Urząd Dozoru Technicznego. Jednak nie wszystkie są przez tą instytucje kontrolowane. Każdy wciągnik elektryczny który jest zasilany z trzech faz, lub ma udźwig większy niż 1000kg lub każdy wciągnik o napędzie ręcznym o udźwigu powyżej 2000kg musi być zgłoszony do UDT i musi mieć co dwa lata przeprowadzane badanie przez inspektora
UDT. Dotyczy to urządzeń które są zainstalowane w miejscu eksploatacji i zostało zrobione badanie odbiorcze przez inspektora. W naszej branży duża część wciągników jest urządzeniami mobilnymi i pracuje na wyjazdowych wydarzeniach co kilka dni w innym miejscu. Pytanie brzmi co w tej kwestii mówi UDT? Dla Urzędu Dozoru Technicznego nie ma tak naprawdę podziału na urządzenia mobilne i nie, więc wszystkie wciągniki podlegają tym przepisom.
Zawsze podczas korzystania z wciągników łańcuchowych należy pamiętać, że to instrukcja obsługi jest najważniejszym dokumentem który mówi nam jakie działania związane z użytkowaniem, zapewnią nam bezpieczeństwo.

*W niniejszym artykule zawarto jedynie teoretyczne rozważania na temat użytkowania urządzeń i nie może być on traktowany jako prawne i techniczne wytyczne eksploatacji tego sprzętu.”

Write a comment